Skóra dziecka rożni się od skóry osoby dorosłej dlatego jej prawidłowa ochrona i pielęgnacja uwzględniająca odrębności w jej budowie i funkcjonowaniu są istotnym elementem wspierającym rozwój Maluszka. Sucha, pomarszczona, łuszcząca się – takie różnice miedzy skórą noworodka a osoby dorosłej można zauważyć już w pierwszych dniach życia dziecka, natomiast różnic jest więcej. Jak zatem pielęgnować skórę dziecka, aby nie zaburzać jej prawidłowego rozwoju? Czy stosować preparaty pielęgnacyjne? Jeśli tak, to jakie i kiedy?

Aby odpowiedzieć sobie na te pytania, należy poznać rolę jaką odgrywa skóra w życiu człowieka oraz różnice występujące między skórą dziecka i osoby dorosłej.

Skóra jest to największy narząd człowieka, który stanowi barierę ochronną organizmu przed światem zewnętrznym, osłaniając narządy wewnętrzne przed jego wpływem. Chroni przed utratą wody, urazami mechanicznymi, promieniowaniem UV, przenikaniem alergenów czy drobnoustrojów. W znacznym stopniu berze udział w utrzymaniu homeostazy, czyli równowagi ustrojowej. Bierze udział w wielu istotnych funkcjach i procesach organizmu takich jak procesy odpornościowe, termoregulacyjne, wydzielnicze czy resorpcyjne. Jest również narządem czucia.

Skóra dziecka, podobnie jak osoby dorosłej, składa się z naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej, przydatków, naczyń krwionośnych, chłonnych oraz zakończeń włókien nerwowych. Nie mniej jednak odmienności w budowie i funkcjonowaniu skóry noworodka, niemowlęcia i małego dziecka wynikające głownie z niedojrzałości poszczególnych jej warstw przyczyniają się do słabszej realizacji funkcji ochronnych skóry. Cieńsza i bardziej przepuszczalna warstwa rogowa naskórka, mniejsza aktywność gruczołów potowych i łojowych czy zwiększony stosunek powierzchni ciała do jego objętości wpływają na zmniejszone możliwości ochronne skóry dziecka.

Dojrzewanie skóry dziecka trwa do ok. 3 roku życia dlatego stosowanie nieodpowiednich środków pielęgnacyjnych w tym okresie może zaburzać jej fizjologiczną biotę i przyczyniać się do zakażeń bakteryjnych, grzybiczych czy wirusowych.

Wyżej wspomniana warstwa rogowa naskórka zbudowana jest z keratynocytów, które w budowie skóry osoby dorosłej ściśle do siebie przylegają, natomiast u małych dzieci, a zwłaszcza noworodków i niemowląt są luźno ułożone. Tak ułożone komórki warstwy rogowej tworzą duże przestrzenie między nimi i zwiększają jej przepuszczalność przez co szkodliwe substancje zawarte w otoczeniu, preparatach pielęgnacyjnych, myjących, piorących czy leczniczych, jak również składniki ubrań np. barwniki mają możliwość wnikać w głębsze warstwy skóry i dalej w głąb organizmu.

Piorąc ubrania dla dzieci należy stosować środki przeznaczone dla tej grupy. Należy pamiętać o tym, aby nowe ubranka wyprać, nawet kilkukrotnie, a następnie prasować od zewnętrznej strony, zwłaszcza w okresie noworodkowym.

Na powierzchni naskórka znajduje się płaszcz lipidowy, którego celem jest zapobieganie nadmiernej utracie wody. Jest to produkt pracy gruczołów łojowych, potowych i keratynocytów, a jego skład zależy od okolicy ciała i wieku. W chwili urodzenia skórę dziecka ochrania dodatkowo maź płodowa, która swoim wyglądem przypomina wosk. W życiu płodowym zabezpiecza ona dziecko przed maceracją wodami płodowymi, ułatwia przejście przez kanał rodny, a w pierwszych dniach po porodzie zapewnia utrzymanie prawidłowej wilgotności dzięki zawartym w niej elementom tłuszczowym. Ze względu na właściwości antybakteryjne, ochronne, regeneracyjne, nawilżające oraz ochraniające przed czynnikami infekcyjnymi, niewskazane jest jej całkowite usuwanie w czasie pierwszych kąpieli podczas których raczej opłukujmy dziecko wodą niż szorujemy gąbką. Warto również unikać kąpieli noworodka w pierwszej dobie życia, a nawet dłużej jeśli jest taka możliwość aby pozwolić mazi dobroczynnie zadziałać na niedojrzałą skórę noworodka. Do mycia skóry małych dzieci rekomendowane są syndety czyli syntetyczne detergenty, których odczyn pH jest podobny do naturalnego. Syndety posiadają łagodne działanie myjące, nienaruszające fizjologicznej równowagi naskórka.Warto również rozważyć dodanie mleka matki do kąpieli. Zdrowa skóra noworodka i niemowlęcia nie wymaga natłuszczania.

Wydawałoby się, iż prawidłowa pielęgnacja skóry małego dziecka nie powinna stanowić problemu rodzicom i opiekunom jednak w ciągu ostatnich lat można zauważyć nadmierne używanie kosmetyków, a w obliczu coraz bogatszej oferty firm kosmetycznych i farmaceutycznych wybór odpowiednich preparatów do jej pielęgnacji staje się wyzwaniem. Dodatkową trudność w różnicowaniu, które produkty są bezpieczne dla dziecka stanowi fakt, że producenci często nadużywają mocy marketingu i reklamy używając chwytliwych haseł np. „bez konserwantów”, „od 1 dnia życia”,„testowane dermatologicznie”, „hipoalergiczne” oraz przekazu działającego na emocje. Niestety obietnice zawarte w reklamach oraz na opakowaniach środków przeznaczonych rzekomo do pielęgnacji dziecka nie zawsze są zgodne z prawda, a skład produktów często budzi wątpliwość co do bezpieczeństwa ich stosowania.

Obecnie nie są ustalone uniwersalne zasady postępowania pielęgnacyjnego. Głównym celem pielęgnacji skóry dziecka jest zapewnienie ochrony bariery naskórkowej. Zdrowa skóra noworodka,niemowlęcia i małego dziecka w zasadzie nie wymaga od opiekunów specjalnych interwencji.Najważniejsze jest to, aby nie zaburzać naturalnego rozwoju skóry dziecka poprzez stosowanie nieodpowiednich preparatów, ich nadużywanie czy zbyt agresywną higienę, mogącą zaburzać skład płaszcza lipidowego i przyczyniać się do przesuszenia skóry.

Sytuacje, które zdecydowanie wymagają szczególnej interwencji ze strony opiekuna względem skóry dziecka to zdecydowanie ochrona przed słońcem i mrozem. Podstawową ochroną przeciwsłoneczną jest unikanie przebywania na zewnątrz w pełnym słońcu tj. w godzinach 11-16, zwłaszcza na plaży,przebywanie w cieniu oraz regularne stosowanie filtrów przeciwsłonecznych o możliwie najwyższym SPF.

W okresie zimowym należy zabezpieczyć twarz dziecka przed wpływem niskich temperatur, używając w tym celu maści chroniącej przed wiatrem i mrozem, aplikując preparat na 20 min. przed planowanym wyjściem. Po powrocie należy pozbyć się nadmiaru preparatu ze skóry dziecka.

Bibliografia:

1. Standardy opieki medycznej nad noworodkiem w Polsce, wydanie II – 2017

2. Skin care in children , Małgorzata L. Kmieć, Izabela Urysiak-Czubatka, Grażyna Broniarczyk-Dyła, Post Dermatol Alergol 2010; XXVII, 1: 40–44

3. http://academyofneonatalnursing.org/2017LV/407_Lisenbee.pdf

 

Pielęgnacja skóry noworodka, niemowlęcia oraz małego dziecka. Wstęp

05 marca 2019

Telefon: 692 713 669

e-mail: biuro@nocnaniania.com

WROĆ DO BLOGA

Znajdziecie nas też na:

Nocna Niania - Wrocław, Kraków, Poznań, Warszawa | Niania 24 i Doradca Laktacyjny / Wszelkie prawa zastrzeżone.