Pierwsza kąpiel noworodka jest dla świeżo upieczonych rodziców oraz nowo narodzonego dziecka wyjątkowym przeżyciem. To, czego dotychczas nauczyli się w szkole rodzenia będą wykorzystywać w praktyce. Małe, żywe ciałko to nie lalka, na której trwała nauka. Pewny chwyt opiekuna stanowi dla dziecka bazę i jest konieczny aby zapewnić dziecku poczucie bezpieczeństwa, co jest szczególnie ważne podczas kąpieli, kiedy mokre ciało dziecka jest śliskie. W czasie kąpieli bazę dla dziecka stanowią ręce rodzica. Aby zabezpieczyć je przed możliwym wyślizgnięciem się, jedną ręką podtrzymujemy plecki, barki oraz główkę, a palcami chwytamy bark dziecka. Utrzymujemy górną część ciała nieco wyżej, ponad poziomem wody. Drugą ręką opłukujemy dziecko. (Fot. 1)

 

Fot. 1. . Sposób podtrzymywania niemowlęcia podczas kąpieli.
Źródło - https://www.mom365.com/baby/baby-care/tips-for-bathing-a-newborn

 

Kąpiel buduje więź oraz stanowi przyjemny rytuał. Kiedyś pierwsza kąpiel noworodka następowała niedługo po urodzeniu. Dziś wiemy, że wstrzymanie się z wykąpaniem dziecka minimum dobę po porodzie działa ochronnie na niedojrzałą skórę noworodka.

Zgodnie z najnowszymi zaleceniami pierwsza kąpiel dziecka nie powinna następować zaraz po urodzeniu.

Jeśli Mama i Dziecko czują się dobrze po porodzie, zazwyczaj w ciągu kilku dni wychodzą ze szpitala (o ile poród miał miejsce właśnie w szpitalu).

Pierwszą kąpiel spokojnie można odłożyć nawet do wypisu i wykonać ją w domu.

W sytuacjach kiedy poród był trudy lub dziecko jest wyjątkowo ubrudzone krwią po porodzie, można delikatnie oczyścić skórę dziecka za pomocą delikatnych chusteczek na bazie wody, gazików czy bawełnianych płatków. Jeśli rodzice chcieliby zobaczyć pierwszą kąpiel wykonywaną przez położną na oddziale, zazwyczaj następuje to w drugiej dobie po porodzie.

Aby kąpiel była dla dziecka przyjemnością warto zadbać o jej warunki. Noworodka kapiemy w samej, zwykłej wodzie o temperaturze zbliżonej do temperatury ciała (36-37°C), z dodatkiem np. mleka matki lub delikatnego środka myjącego o prostym, krótkim i łagodnym dla niedojrzałej skóry noworodka, składzie. Do ok. 2 roku życia dziecka, do pielęgnacji włosów wystarczy środek myjący, którego używamy podczas kąpieli całego ciała dziecka. Nie ma potrzeby stosowania szamponów w tym okresie. Temperaturę wody możemy sprawdzić za pomocą termometru. Najlepiej sprawdzają się te z podziałką cyfrową, (która informuje o konkretnej temperaturze) niż te opisowe, dzielące temperaturę wody na ciepłą/zimną. Jeśli nie dysponujmy termometrem, temperaturę wody możemy sprawdzić poprzez zanurzenie łokcia.

Przed przystąpieniem do jakiejkolwiek higieny dziecka należy dokładnie umyć ręce oraz zdjąć wszelkie ozdoby mogące w jakikolwiek sposób zadrapać dziecko.

Do czasu kiedy dziecko zacznie raczkować, kąpiel wykonujemy kilka razy w tygodniu (2-3) lub częściej jeśli widzimy, że noworodek/niemowlę tego potrzebuje np. bardzo mocno ulewa, jest upalne lato a kąpiel przynosi dziecku ulgę. Jest to świetna metoda relaksująca, jednak początkowo nie powinna trwać zbyt długo, wystarczy kilka minut.

Ilość wody w wanience nie musi być duża, wystarczy aby przykrywała dziecko do połowy, mniej więcej do wysokości łopatek. Ważne jest, aby wanienka stała na stabilnym podłożu, a przybory niezbędne do kąpieli (ręcznik) znajdowały się w zasięgu ręki.

Jeśli do mycia chcemy stosować myjki należy zwrócić uwagę na to, czy taką myjkę da się łatwo wyprać lub wygotować, aby nie mnożyły się na niej bakterie. Skóry dziecka w czasie kąpieli nie powinno się pocierać lecz myć poprzez zanurzenie i opłukiwanie celem jak najdłuższego wpływu dobroczynnej mazi płodowej na skórę dziecka. Ponadto skóra noworodka jest bardzo delikatna, nie chcemy sprawiać dziecku dyskomfortu poprzez nadmierne jej pocieranie i szorowanie. Noworodka po kąpieli należy delikatnie osuszyć ręcznikiem, a jeśli warunki są odpowiednie, dziecko nie protestuje i rodzic czuje się pewnie, można wykonać masaż, stosując do tego np. olej ze słodkich migdałów lub oliwkę o dobrym składzie. Jeśli nie decydujemy się na masaż – dziecko po kąpieli należy delikatnie osuszyć ręcznikiem i ubrać. Temperatura w pomieszczeniu gdzie kąpiemy czy masujemy noworodka powinna wynosić 21-22°C.

Zdarza się, że dziecko nie lubi kąpieli lub boi się wody. Aby dodatkowo nie generować nieprzyjemnych bodźców związanych z kąpielą, możemy zastąpić ją oczyszczaniem ciała używając zwilżonego w ciepłej wodzie ręcznika. Co jakiś czas podejmując próby oswojenia dziecka z wodą oraz kąpieli.

W dni, kiedy nie wykonujemy całościowej kąpieli, w dalszym ciągu dbamy o higienę dziecka.

Oczyszczamy oczy, uszy, twarz, rączki oraz miejsca w zgięciach i fałdach skórnych używając ciepłej wody. Pamiętajmy również o dokładnym oczyszczaniu okolicy okołopieluszkowej przy każdej zmianie pampersa. (Fot. 2, 3, 4, 5)

 

 

Oczy noworodka przecieramy gazikiem lub bawełnianym płatkiem kosmetycznym nasączonym ciepłą wodą lub solą fizjologiczną. Każde oczko przecieramy nowym gazikiem, od części zewnętrznej czyli od ucha, w kierunku nasady noska. (Fot. 6 i 7) Gaziki oraz sól fizjologiczna dostępne są w aptekach, warto się w nie zaopatrzyć jeszcze przed porodem. Jeśli oczyszczamy oczka używając soli fizjologicznej, do każdego czyszczenia należy użyć nową ampułkę.

 

 

 

Pielęgnując uszy noworodka, pamiętajmy aby nie stosować patyczków do uszu!

Podczas ich stosowania wpychamy woskowinę w głąb ucha, co nie jest pożądane. Podobnie jak uszy dorosłego człowieka, uszy noworodka produkują woskowinę, która pełni ważną rolę ochronną przed czynnikami zewnętrznymi. Ponadto, używanie patyczków higienicznych drażni przewód słuchowy i zwiększa produkcję woskowiny, z której przecież chcemy ucho oczyścić. Uszy oraz miejsce za uszami, w których zbiera się ulany pokarm, czyścimy podczas kąpieli, kiedy uszka są zamoczone lub podobnie jak oczy - namoczonym ciepłą wodą płatkiem. (Fot 8 i 9) Tak! Można moczyć uszy noworodka i należy to robić w celu oczyszczenia ucha właśnie. Kiedy woskowina wypływa z ucha oczyszczamy ją palcem podczas kąpieli lub podobnie jak w przypadku pielęgnacji oczu, zbieramy ją gazikiem (tutaj zamiennie może być to bawełniany wacik/płatek kosmetyczny) nasączonym ciepłą wodą. Chociaż zanurzenie uszu w wodzie nie jest w żaden sposób dla dziecka niebezpieczne, to ważne jest aby po kąpieli starannie je osuszyć i wytrzeć zalegającą w przewodzie słuchowym wodę.

 

 

 

Pielęgnacja noska noworodka, szczególnie w okresie grzewczym, polega na nawilżaniu. Jeśli nie używamy oczyszczaczy oraz nawilżaczy powietrza, przyda się do tego sól fizjologiczna. Delikatnie wkraplamy po kropelce do każdej dziurki. Po takim zabiegu noworodki najczęściej kichają oczyszczając sobie tym samym nosek. Zalegającą w nosku wydzielinę można usunąć gruszką o szerokiej i miękkiej końcówce, otwieraną, z możliwością dokładnego oczyszczenia lub specjalnymi przyrządami dostępnymi na rynku, uprzednio zapoznając się z ich właściwym zastosowaniem. Aby ułatwić oczyszczenie noska podczas kataru, zalegającą wydzielinę można upłynnić stosując wyżej wymienioną sól fizjologiczną lub dostępną w aerozolach wodę morską.

Paznokcie najlepiej jest obcinać po kąpieli ale nie obcinajmy ich ani w szpitalu, ani po pierwszych ok. 3 kąpielach w domu. Podczas obcinania paznokci zawsze istnieje ryzyko naruszenia ciągłości skóry noworodka. Poczekanie z obcinaniem paznokci ma na celu pozbycie się flory bakteryjnej, z która noworodek spotkał się w szpitalu. Natomiast z całą kąpielą noworodka po wyjściu ze szpitala nie ma co zwlekać, warto ją wykonać jeszcze tego samego dnia.

 

 

Bilbliografia:

  1. Standardy opieki medycznej nad noworodkiem w Polsce, wydanie II – 2017
  2. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/pielegnacja/52304,pielegnacja-skory-i-kapiele-malego-dziecka
  3. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/pielegnacja/52306,higiena-uszu-noska-i-paznokci
  4. https://www.rch.org.au/rchcpg/hospital_clinical_guideline_index/neonatal___infant_skin_care/
  5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2528704/

 

 


 

Kąpiel noworodka/niemowlaka i jego pielęgnacja

12 marca 2019

Telefon: 692 713 669

e-mail: biuro@nocnaniania.com

WROĆ DO BLOGA

Znajdziecie nas też na:

Nocna Niania - Wrocław, Kraków, Poznań, Warszawa | Niania 24 i Doradca Laktacyjny / Wszelkie prawa zastrzeżone.