Pierwsze dni po narodzinach dziecka to najszczęśliwszy czas w życiu kobiety. W końcu można przytulić to wyczekane, pachnące, cudowne maleństwo. Wyobrażenia jak będzie wyglądał ten czas towarzyszą kobiecie od momentu, kiedy się dowiaduje o ciąży. Jednak nie zawsze jest tak kolorowo.

Baby blues

Po porodzie obniżony nastrój, lekki smutek i apatia są czymś normalnym. Taki nastrój może się utrzymywać od 3 do 5 dni. Natomiast jeżeli objawy się utrzymują mówimy o zjawisku Baby blues czyli smutku poporodowym. Występuje on u 50-80% kobiet. Największe nasilenie Baby blues przypada na 5-6 dzień po porodzie, trwa do dwóch tygodni.

Główne objawy baby blues:

- zmienność nastrojów

- poczucie zmęczenia

- smutek

- płaczliwość

- drażliwość

- nerwowość

Objawy oczywiście są dla kobiety uciążliwe, mogą pogorszyć jakość jej życia, natomiast nie mają wpływu na zdolność do prawidłowego funkcjonowania i sprawowania opieki nad dzieckiem. Baby blues nie wymaga farmakoterapii, jest traktowany jako normalny, przejściowy stan.

Depresja poporodowa

Mimo coraz większej świadomości i wiedzy na temat depresji poporodowej nie jest on poruszany podczas wizyt ginekologicznych czy położniczych. Tymczasem depresja poporodowa dotyka nie tylko matki, ponieważ ich długotrwałe cierpienie i przygnębienie wpływa również na rozwój niemowlęcia.

Skąd się bierze depresja poporodowa?

Do najważniejszych czynników ryzyka wystąpienia depresji poporodowej należą: zmienne demograficzne, czynniki biologiczne, czynniki ginekologiczno-położnicze oraz czynniki o charakterze psychologiczno-społecznym.

Zmienne demograficzne:

Wiek matki nie jest istotny, jeżeli chodzi o wystąpienie depresji poporodowej, badacze są w tej kwestii podzieleni. Udowodniono natomiast, że kłopoty finansowe, utrata pracy szczególnie w przypadku bycia samotną matką, negatywnie wpływają na samopoczucie kobiety po porodzie i w konsekwencji mogą przerodzić się w depresję.

Czynniki biologiczne:

Zmiany hormonalne w czasie ciąży są niewątpliwie jednym z ważniejszych czynników, które mogą wpływać na wystąpienie depresji poporodowej. Jest to czas wahania się poziomu estrogenów, progesteronu, kortyzolu i prolaktyny. Do największej huśtawki hormonalnej dochodzi jednak podczas porodu. A wyrównanie się wszystkiego w organizmie zajmuje trochę czasu, który może być bardzo newralgicznym okresem w życiu kobiety.

Czynniki ginekologiczno-położnicze

W czynnikach ginekologiczno-położniczych najczęściej wymienia się aspekt karmienia piersią. Zwraca się uwagę na presję, jaka jest wywierana na kobietę po porodzie. Dotyczy ona przekonania o wyższości karmienia naturalnego nad pokarmem sztucznym. Należy pamiętać o pozytywnym i dobroczynnym wpływie karmienia piersią, ale trzeba mieć na uwadze, że kobiety w czasie depresji poporodowej mogą unikać kontaktu z dzieckiem. Kieruje nimi strach oraz ogromne poczucie winy. Wówczas karmienie piersią staje się dla nich kolejnym aspektem macierzyństwa, którego nie są w stanie spełnić, a tym samym kolejnym czynnikiem ryzyka wystąpienia u nich symptomów depresji poporodowej.

Wspomina się również o samym porodzie. Jeżeli był dla kobiety ciężki, traumatyczny, bądź miał komplikacje wtedy również istnieje ryzyko wystąpienia depresji.

Czynniki psychologiczno-społeczne

Psychologiczno-społeczne aspekty to najliczniejsza grupa czynników ryzyka wystąpienia depresji poporodowej. Znajdują się wśród nich: samopoczucie w czasie ciąży, stres w czasie ciąży lub/i porodu, życiowe zmiany po narodzinach dziecka, wsparcie społeczne, wyobrażenia na temat macierzyństwa, jakość związku małżeńskiego lub partnerskiego, cechy osobowości oraz osobista i rodzinna sytuacja psychiatryczna.

Jako jeden z ważniejszych czynników wpływających na pojawienie się depresji wskazuje się samo doświadczenie ciąży i porodu, ponieważ jest bardzo stresującym zjawiskiem dla kobiety. W badaniach na ten temat potwierdzono związek między depresją a wysokim poziomem stresu w czasie ciąży i po porodzie. Podczas ciąży kobieta jest ciągle narażona na stres. Przyczynami silnego stresu są: zagrożona ciąża oraz powikłania w czasie ciąży – choroby somatyczne ciężarnej. W przypadku, kiedy ciąża jest zagrożona kobieta jest narażona na doświadczanie długotrwałego stresu psychologicznego. Nasilenie tego stresu przekracza jej zdolności adaptacyjne. Może to wpływać na samopoczucie podczas ciąży i przed samym porodem.

Ważne są też symptomy depresji w czasie ciąży. Z badań wynika, że są one bardzo często zapowiedzią depresji poporodowej. Pojawienie się dziecka w rodzinie powoduje gwałtowne zmiany w jej funkcjonowaniu. Noworodek wymaga ciągłej opieki, jest całkowicie niesamodzielny, przez co matka jest permanentnie zmęczona i niewyspana. Kobiety często mają wyidealizowany obraz pierwszych dni po porodzie. Rozpowszechnione jest pokazywanie uśmiechniętego i spokojnego dziecka w ramionach zadowolonej mamy. Taki obraz sprzyja rozwijaniu się nierealistycznego poglądu na macierzyństwo i oczekiwaniu samych wspaniałych chwil i nie przygotowuje matki do radzenia sobie z trudną rzeczywistością.

Wśród cech osobowości sprzyjających powstawaniu depresji poporodowej trzeba zwrócić uwagę na wysoki poziom neurotyzmu ( osobowość neurotyczna – nadmierne przeżywanie negatywnych emocji, stanów lękowych, wysoka samokrytyka, niska odporność na stres ).

Według badań trzykrotnie zwiększa on prawdopodobieństwo, że wystąpią poporodowe zaburzenia depresyjne.

Jakość związku małżeńskiego lub partnerskiego jest ostatnim czynnikiem zaliczanym do uwarunkowań psychologiczno-społecznych. Zakłócone relacje w związkach mają wpływ na wystąpienie depresji poporodowej- występuje znacznie częściej u kobiet przeżywających kryzys w związku. Sugeruje to od razu, że otrzymują od niego mniej wsparcia. A właśnie brak wsparcia ze strony partnera odgrywa najważniejszą rolę w rozwoju depresji poporodowej.

Główne objawy depresji poporodowej

-niepokój

-poczucie winy

-obniżenie nastroju

-osłabienie lub utrata zainteresowań (w tym również seksualnych)

-negatywna ocena siebie jako matki

-obawy o wyrządzenie krzywdy dziecku

-zmęczenie

-zaburzenia koncentracji

-zaburzenia snu i łaknienia

-potrzeba izolowania się i unikanie kontaktów z ludźmi

 

Leczenie

Terapia: w leczeniu depresji za najskuteczniejszą psychoterapię uznaje się terapię interpersonalną oraz poznawczo-behawioralną. Według badań terapia indywidualna jest bardziej skuteczna niż grupowa (grupy wsparcia). Terapia interpersonalna koncentruje się na relacjach międzyludzkich oraz kładzie nacisk na naukę prawidłowej komunikacji. Jest to ważne, ponieważ w przypadku depresji (również poporodowej) osoby zmagające się z chorobą mają problem z nazywaniem swoich uczuć i emocji. Przez to odsuwają się od bliskich osób i nie potrafią z nimi rozmawiać o swoich odczuciach. Podczas terapii poznaje się też „schematy” swoich zachowań, co pomaga wprowadzić w nich zmianę.

Farmakoterapia: w czasie laktacji budzi wiele wątpliwości. Wiąże się to z przechodzeniem leków do pokarmu co może mieć wpływ na dziecko. Dlatego zalecana w leczeniu depresji poporodowej jest psychoterapia. Natomiast jeżeli lekarz psychiatra stwierdzi, że konieczne jest włączenie leków, każdy przypadek musi być indywidualnie przeanalizowany. Trzeba wziąć pod uwagę wszystkie za i przeciw. Warto się zastanowić co będzie lepsze dla dziecka - mama, która karmi piersią i jednocześnie płacze, której myśli są skoncentrowane na tym, aby ktoś zabrał od niej dziecko, czy mama, która się leczy, czuje się dobrze a dziecko karmi sztucznym mlekiem z butelki zachowując jednocześnie normalne czułe relacje.

Elektrowstrząsy: jest to najbardziej kontrowersyjna forma leczenia depresji poporodowej. Kiedy nie pomagają leki, ani psychoterapia elektrowstrząsy mogą okazać się skuteczne. Według badań to najskuteczniejszy biologicznie sposób leczenia depresji (skuteczność 70-90%). Ten zabieg pobudza działanie neuroprzekaźników związanych z depresją. Obecnie jest przeprowadzany nawet u kobiet w ciąży – jest bezpieczny i skuteczny.

DEPRESJA POPORODOWA TO NIE WSTYD

Nieleczona depresja (również poporodowa) to choroba śmiertelna, ponieważ w trakcie jej trwania często pojawiają się myśli samobójcze. Jeżeli objawy utrzymują się dłużej niż dwa miesiące od porodu, należy udać się do specjalisty. Depresja poporodowa to choroba, którą trzeba wyleczyć tak samo jak grypę, anginę czy ospę. To, że matka zachoruje nie oznacza, że jest gorsza. Potrzebuje po prostu więcej wsparcia i pomocy od najbliższych (w szczególności partnera), aby mogła podjąć leczenie i wyzdrowieć.

 

Autor:

Joanna Piotrowska z wykształcenia psycholog, absolwentka Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie

Obszar zainteresowań - świadome rodzicielstwo, macierzyństwo, rozwój dziecka i przede wszystkim temat psychiki kobiet w okresie ciąży, porodu i połogu.

 

 

Bibliografia:

Gałecki, P., Terlikowska, M., (2018) Depresje u kobiet. Warszawa: MedicalEducation

Hanley, J., (2012) Zaburzenia psychiczne w ciąży i połogu. Wrocław: Elsevier Urban & Partner

Kossakowska, K., Objawy depresji poporodowej a poczucie skuteczności w karmieniu piersią. Pediatria Polska, 2018; 93 (2): 107–116

Morawska, A. (2016) Depresja poporodowa. Warszawa: Świat książki

 

 

 

 

Baby blues, depresja poporodowa.

25 czerwca 2019

Telefon: 692 713 669

e-mail: biuro@nocnaniania.com

WROĆ DO BLOGA

Znajdziecie nas też na:

Nocna Niania - Wrocław, Kraków, Poznań, Warszawa | Niania 24 i Doradca Laktacyjny / Wszelkie prawa zastrzeżone.